Nhìn lại các thành phố Việt Nam, đặc biệt là những thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, việc thiết kế và quy hoạch quảng trường trong không gian đô thị vẫn chưa được chú trọng và nhìn nhận một cách đúng mức.

Những địa điểm được coi là lý tưởng cho các hoạt động của cư dân lại thiếu các công trình dịch vụ, trong khi những khu trung tâm dịch vụ giải trí thì không gian trống lại quá nhỏ về diện tích và manh mún, hời hợt về mặt thiết kế kiến trúc để được coi là quảng trường.

Những điều cần biết về quảng trường:

Quảng trường là gì?

“Quảng trường” hay còn gọi là “công trường” là “không gian hoạt động công cộng của đô thị”, được tạo nên bởi các sự kết hợp hoặc hạn định của kiến trúc thích hợp xung quanh, gắn kết với mạng lưới giao thông, kết nối những thành tố độc lập thành một tổng thể.

– Công năng:

Công năng cơ bản của quảng trường là nơi sinh hoạt chính trị, văn hóa như hội họp, mít tinh, là nơi tổ chức các lễ hội tôn giáo… sau dần phát triển thêm là nơi kỷ niệm, vui chơi, biểu diễn, giao tiếp, nghỉ ngơi.

– Không gian:

Yếu tố cấu thành quảng trường là không gian. Không gian được cấu thành từ các thành phần: Bình diện ngang (mặt nền, đường. Bình diện đứng (công trình xây dựng, hàng cây hay vật giới hạn nào đó. Bình diện đỉnh (mái công trình, kết thúc đỉnh của vật giới hạn.

– Các cách giới hạn không gian quảng trường:

• Vây bọc: dùng tường, cây xanh, kiến trúc vây bọc một không gian cần thiết. 
• Che đậy: sử dụng cấu kiện nào đó như vải bạt, giàn hoa để hình thành một không gian yếu và ảo. 
• Nâng nền: Không gian nâng cao so với không gian chung quanh. 
• Nền công lõm: không gian lõm với các không gian nâng cao xung quanh hình thành nên những không gian tuỳ thuộc. 
• Nền chìm: mặt nền chìm tự giới hạn một không gian. 
• Nền nghiêng: Bề mặt nghiêng cũng xác định một không gian. 
• Nền biến đổi: bậc dốc của mặt nền hay sự thay đổi của chất đất cũng góp phần thay đổi không gian quảng trường.

Phân loại quảng trường

Có rất nhiều kiến trúc sư, nhà quy hoạch đô thị, trong các công trình nghiên cứu của mình đã cố gắng phân loại quảng trường, chủ yếu qua chức năng và hình thái của chúng. Theo Paul Zucker, quảng trường có thể chia thành 5 loại: quảng trường đóng (enclosure square): quảng trường được bao quanh bởi những công trình kiến trúc và dịch vụ; quảng trường gắn với một công trình quan trọng của đô thị (dominated square); quảng trường được hình thành xung quanh trung tâm đô thị (quảng trường hạt nhân – nuclear square); quảng trường được tạo nên bằng sự liên kết của những thành tố không gian khác nhau (grouped square); quảng trường vô định hình (amorphous square).

Còn theo Shalftoe (2008, p76), chỉ có 2 loại quảng trường là quảng trường mở (open square) và quảng trường đóng (enclosed square). Tuy nhiên, dù phân loại theo cách nào thì quảng trường vẫn đảm nhận nhiệm vụ quan trọng là thu hút và kích thích hoạt động xã hội của con người. Những cố gắng phân loại quảng trường đều nhằm đề cao tầm quan trọng và thái độ nghiêm túc trong việc tiếp cận và nghiên cứu một cách khoa học về không gian công cộng này.